Vergeten Verzet van Dirk Bons en zijn zoons

               Vernoemd in een Amsterdamse straat, daarna weinig genoemd

Religie onbekend?? 

Het totaaloverzicht van het Niod over Dirk en Ton Bons, gekregen bij mijn eerste bezoek, bevat een treurig hiaat. Er staat in die documenten twee keer een vraagteken achter ‘religie:’.

Hoe is het mogelijk bij een leraar van de Bavinckmulo, vernoemd naar een uiterst gereformeerde theoloog??Baevinck is geen algemeen bekende naam, wel voor wetenschappers in historie en archivarissen, lijkt me.

Het staat 2 x duidelijk in die biografieën van Eerebegraafplaats Bloemendaal: geloof: gereformeerd. De grafteksten zijn alleszeggend: ,,De Heer is mijn herder, ....‘’ (Dirk) en ,,Heer aai maak mij uwe wegen, ... ” (Ton)

Twee keer volledig vertrouwen in God. De zoon schreef zijn tekst op de muur van zijn dodencel. Hoezo religie-vraagteken?

De gereformeerde geloofsrichting was in de oorlog een fundamentele inspiratie om moed op te vatten en om zoveel langdurig gevaar tegemoet te gaan. Algemeen bekend: twee groepen waren verhoudingsgewijs het actiefst in het verzet, de communisten als politieke vijanden van de nazi’s, de gereformeerden uit overtuiging.

Ik mis nog iets: de Yad Vashem voor beiden, de Israelische onderscheiding voor het redden van minstens één Joods leven. Wordt dat standaard niet vermeld? Yad Vashem lijkt me niet minder belangwekkend dan de verzetsherdenkingskruisen, wel vermeld op de twee documenten. Daarvan zijn er 15.000 toegekend.

Al blijf ik van mening dat de bekendheid van Dirk Bons te beperkt is, in de twee Niod-overzichten staan wel behoorlijk veel bronnen.  De Eisenhower-certificatie van Ton staat er in, zijn vader kreeg die oorkonde niet, toch meldt het Niod dat Dirk Bons zijn huis daarvoor open stelde.

Niet sexy

Verzetsgezin Bons was veelzijdig. Daarom nooit 'top' in de boeiendste facetten van het verzet.

De 'score' van 1800 onderduikregelingen' was ongekend. Maar al die bangeriken in kruipruimtes? Al zijn het er nog zoveel, dat is toch helemaal niet spannend!

Nee, dan de spionage met geheime zenders, sabotage, liquidaties (jammer dat dat tot represailles als Putten en Woeste Hoeve leidde) en bevrijdingsacties uit zwaar bewaakte gevangenissen. 

KP Reintje de Vos overviel verschillende distributiekantoren, gemeentehuizen, zwarthandelaren en uiteindelijk een schoenenwinkel, waar Co Bons zijn schotwond opliep. Om onderduikers de hongerwinter door te helpen.  Toch niet echt tot de verbeelding sprekend, een laag Soldaat van Oranje-gehalte, niet sexy heet dat tegenwoordig.

Maar vooral die pilotenhulp was levensgevaarlijk, in nazi-ogen net zo crimineel als sabotage.  De basale onderduik, om te ontsnappen aan de Arbeitseinsatz, was beslist schadelijk voor de bezetter. 'Barend van Dijk' redde en onthield de vijand honderden slaven aan de oorlogsindustrie. Zelfs bij arbeitseinsatz in de landbouw, omdat daardoor weer Duitse boeren naar de munitiefabrieken konden. 

(Ik weet niet in welke mate de omissies in de Niod-overzichten verwijtbaar zijn. Misschien is sprake van een kort geleden ontstane fout bij een digitale herschikking. Kilometers lange documentenopslag rubriceren lijkt me een 'hell of a job'. Ik ben in het  Niod bij mijn eerste en tot nu enige bezoek prima geholpen, o.a. met een vlot opsporen van De Zwerver.

Maar het  ?-hiaat blijft erg 'jammer'. Onderzoek vindt vaak plaats op basis van politieke of religieuze grondslag van verzetsstrijders en –groepen. Bij mijn volgende bezoek aan het Niod, na de feestdagen, heb ik met een achttal bronvermeldingen genoeg te zoeken. Vragen over die twee vraagtekens bij de Bons-religie mail ik eerder. Een reactie plaats ik zo snel mogelijk in deze site.)

GB